کد خبر: ۳۷۱۶۹۴
تاریخ انتشار: ۲۳ مرداد ۱۴۰۱ - ۱۳:۲۰

رادیوتراپی

در رادیوتراپی، سلول های سرطانی با استفاده از پرتوهای یونیزان یا پرتوهای ذرات از بین می روند. این تشعشعات به مواد ژنتیکی سلول ها آسیب می رساند به طوری که تقسیم سلولی متوقف می شود و سلول ها از بین می روند. تومورها کوچکتر می شوند یا حتی ناپدید می شوند.

اثر تخریب سلولی رادیوتراپی خاص نیست، یعنی سلول های سالم بدن نیز تحت تأثیر قرار می گیرند. با این حال، بسته به میزان آسیب، سیستم های ترمیم خود سلول می توانند آسیب وارده به ماده ژنتیکی را ترمیم کنند. همانطور که در مورد قیچی، آنها مناطق را بریده و آنها را با موارد دست نخورده جایگزین می کنند. این توانایی برای ترمیم مواد ژنتیکی در سلول های سالم بهتر از سلول های سرطانی است. در حالی که سلول های سالم طبیعی بازسازی می شوند، سلول های سرطانی می میرند و توسط سلول های ایمنی بدن از بین می روند. برای اینکه به سلول‌های سالم زمان کافی برای ترمیم آسیب به ماده ژنتیکی داده شود، دوز کلی پرتویی که بیمار در طول رادیوتراپی دریافت می‌کند باید به چند جلسه جداگانه تقسیم شود.

 شکل شدید رادیوتراپی با استفاده از پرتوهای پرقدرت تر رادیوسرجری نامیده می شود که در آن بیمار دوز بالایی را ظرف یک روز دریافت می کند. با رادیوسرجری، پذیرفته شده است که تعداد زیادی از سلول های تومور به یکباره می میرند و بدن را با تعداد زیادی بقایای سلولی و محصولات تخریب می کنند.



 رادیوتراپی خارجی چیست؟

در این روش تابش پرتو از طریق دستگتهی از خارج از بدن انجام میگیرد. دستگاه ها بیشتر شتاب دهنده های خطی هستند. بیماران روی یک کاناپه زیر دستگاه پرتو دراز می‌کشند و به دلیل ممنوعیت حرکت، مهار می‌شوند. دستگاه تابش و کاناپه هر دو متحرک هستند تا جهت تابش به دلخواه تنظیم شود و همیشه همان بافت سالم تحت تابش قرار نگیرد. حتی حرکات تنفسی بیمار را نیز می توان در صورت لزوم از این طریق جبران کرد. در بیشتر موارد، رادیوتراپی از راه پوست به صورت کسری، یعنی در چند جلسه انجام می شود.

 روش های مختلف تابش از طریق پوست برای همه انواع سرطان به یک اندازه مناسب نیستند:

 رادیوتراپی مرسوم: استفاده از میدان های تشعشعی مسطح و غیر سه بعدی معمولی، به عنوان مثال بعد از جراحی حفظ پستان برای سرطان سینه انجام میشود.

  • تشعشعات کنفورماسیونال (پرتودرمانی سه بعدی): میدان تابش تا حد امکان با شکل و اندازه تومور با کمک روزنه ها و فیلترها به منظور محافظت از بافت اطراف سازگار است. تابش ساختاری می تواند به عنوان مثال در تومورهایی که نزدیک اندام های حیاتی یا ساختارهایی هستند که نباید آسیب ببینند استفاده شود.

 پرتودرمانی تعدیل‌شده با شدت (IMRT) : توسعه بیشتر رادیوتراپی سه‌بعدی، که در آن جهت پرتو به طور مداوم تغییر می‌کند به طوری که پرتوها به طور دائم از تومور عبور می‌کنند، اما در عین حال بافت سالم تحت تأثیر تغییر می‌کند. شدت تابش در تومور نیز می تواند در این روش تغییر کنداین روش را میتوان برای سرطان پروستات، تومورهای مغزی، تومورهای ناحیه سر و گردن (دهان، گلو، گردن)، تومورهای دستگاه گوارش و تومورهای ناحیه تناسلی استفاده کرد.

  • پرتوهای استریوتاکتیک ("چاقوی گاما، سایبرنایف، جراحی پرتو"): پرتوهای درمان از زوایای مختلف با دقت دقیق به تومور برخورد می کنند، به این ترتیب بیمار یا ثابت می شود یا تغییرات خود به خودی در موقعیت و حرکات تنفسی او به طور خودکار جبران می شود. فقط یک دوز کم تابش به بافت سالم در طول مسیرهای تابش برخورد می کند، به طوری که تومور حتی با دوزهای انرژی بالا نیز قابل تابش است. بنابراین تابش بسیار دقیق است و قابل مقایسه با یک روش جراحی است، به همین دلیل است که این شکل از پرتو رادیوسرجری نیز نامیده می شود. پرتوهای استریوتاکتیک برای تومورهای مغزی، تومورهای ناحیه سر و گردن و تومورها و متاستازها در ریه ها، کبد، پروستات و ستون فقرات مناسب است.
  • رادیوتراپی با روش یون درمانی (پروتن، تابش یون سنگین): تابش با پروتون ها یا سایر یون های سنگین، که تنها زمانی انرژی تابش خود را آزاد می کنند که در هنگام نفوذ به بافت کند شده و به سرعت کمتری می رسند. با تغییر انرژی پرتو، می توان عمق توزیع دوز را کنترل کرد. این اجازه می دهد تا اشعه بهتر روی بافت تومور متمرکز شود و از بافت سالم محافظت کند. یون درمانی برای تابش تومورهایی که حساسیت کمتری به پرتودرمانی مرسوم دارند، مناسب است، یون درمانی برای درمان در تومورهای قاعده جمجمه مانند کندروما (تومورهای خوش خیم غضروف ساز)، کندروسارکوم (تومورهای بدخیم استخوان) و مننژیوما (بیشتر تومورهای خوش خیم مننژ ) یا تومورهای غدد بزاقی استفاده میشود.
  • رادیوتراپی حین عمل (IORT) : در طی یک عمل جراحی، تومور مستقیماً از طریق حفره باز شده بدن تحت تابش قرار می گیرد. جراحان قبلا توده تومور را برداشته و بافت آسیب دیده را در معرض دید قرار داده اند تا قسمت مورد نظر راحتتر در حضور جراح و رادیوتراپیست تحت تابش قرار گیرد. رادیوتراپی حین عمل برای تشعشع در ناحیه شکم مناسب است زیرا می توان از اندام های اطراف به خوبی محافظت کرد. همچنین از پرتوهای حین عمل در درمان محافظ پستان سرطان سینه  به منظور کاهش مدت تابش از طریق پوست استفاده می شود.
  • رادیوتراپی خارجی را می توان در ترکیب با شیمی درمانی به عنوان رادیوشیمی درمانی نیز انجام داد. شیمی درمانی مورد استفاده حساسیت بافت تومور را به پرتو افزایش می دهد که کارایی رادیوتراپی را افزایش می دهد. همه داروهای شیمی درمانی برای استفاده همزمان با پرتوهای یونیزان مناسب نیستند. درمان با رادیو شیمی درمانی نیاز به تجربه زیاد و هماهنگی نزدیک هر دو نوع درمان دارد.

 رادیوتراپی داخلی

در براکی تراپی (رادیوتراپی داخلی) ، منبع تابش مستقیماً روی تومور یا دقیقاً در نقطه ای از بدن که تومور قبل از عمل در آن قرار داشت قرار می گیرد.  دوز تابش با زمان ماندن رادیونوکلئید (نوع ناپایدار و بنابراین رادیواکتیو اتم) یا فعالیت و نیمه عمر آن کنترل می شود. با این روش می توان بافت تومور را با دوز بالا بدون آسیب بیش از حد به بافت سالم درمان کرد. براکی تراپی برای درمان سرطان دهانه رحم ، سرطان پروستات ، سارکوم یا تومورهای سر و گردن روشی بسیار مناسب است .

براکی تراپی شکل خاصی از تابش از داخل به اصطلاح پس بارگذاری است. در اینجا منابع تابش قوی برای مدت کوتاهی استفاده می شود.


 شیمی درمانی چیست؟

شیمی درمانی یا «درمان شیمیایی» از یونان باستان وجود داشته است. با این حال، استفاده از شیمی درمانی در درمان سرطان در دهه 1940 آغاز شد و از آن زمان تاکنون داروهای جدید زیادی در مطالعه اثربخشی شیمی درمانی ساخته و آزمایش شده است.

شیمی درمانی که به سادگی به عنوان "شیمی" گزارش شده است، بیشتر برای توصیف داروهایی استفاده می شود که سلول های سرطانی را از بین می برند، می کشند یا به آنها آسیب می رسانند تا دیگر نتوانند تکثیر و پخش شوند. گاهی اوقات آنها را داروهای "ضد سرطان" یا "داروهای ضد تومور" می نامند. در حال حاضر، درمان از بیش از 100 دارو برای درمان سرطان استفاده می کند. علاوه بر این، مواد شیمیایی بسیار بیشتری در حال توسعه و تحقیق هستند.

 در چه مواردی از شیمی درمانی استفاده میشود؟

از آنجایی که سرطان کلمه ای است که بسیاری از بیماری های مختلف را توصیف می کند، هیچ روش درمانی جهانی برای آن وجود ندارد. شیمی درمانی برای اهداف مختلفی استفاده می شود که عبارتند از:

 برای درمان نوع خاصی از سرطان.

  • برای کنترل رشد تومور
  • قبل از جراحی یا پرتودرمانی برای کوچک کردن تومور.
  • برای کاهش علائم، مانند درد.
  • برای از بین بردن سلول های سرطانی میکروسکوپی که ممکن است پس از برداشتن تومور با جراحی وجود داشته باشند (به نام درمان کمکی). درمان کمکی برای جلوگیری از عود احتمالی تومور تجویز می شود.

 شیمی درمانی چگونه انجام میشود؟

داروهای شیمی درمانی را می توان به روش های مختلفی تجویز کرد. روش و دوز شیمی‌درمانی از طریق آزمایش‌های دقیقی به نام آزمایش‌های بالینی تعیین می‌شود که قبل از اینکه یک داروی شیمی‌درمانی خاص برای استفاده گسترده بالینی در دسترس بیماران قرار گیرد، انجام می‌شود. در طی این آزمایشات، دانشمندان و پزشکان تعیین می کنند که چگونه یک داروی شیمی درمانی خاص توسط بدن جذب می شود و چگونه موثر عمل می کند.

 داروهای شیمی درمانی خوراکی (قرص) - در برخی موارد، می توان داروهای شیمی درمانی مختلف را به صورت قرص مصرف کرد.

  • داخل وریدی (انفوزیون) - نشان داده شده است که برخی از مواد در صورت تزریق داخل وریدی اثرات ضد سرطانی دارند.
  • تزریق - برخی از داروها ممکن است با تزریق عضلانی و یا زیر جلدی داده شوند، در حالی که برخی مستقیماً در مثانه یا شکم جذب می شوند.

 چگونه متوجه شویم شیمی درمانی مناسب بیمار است یا خیر؟

 اول از همه، وضعیت جسمی کلی بیمار را ارزیابی می کنیم، بیماری های همراه را در نظر می گیریم، شاخص های عملکردی اندام های مختلف را بررسی می کنیم. اگر بیماری فرد شدید باشد، ممکن است در درمان اختلال ایجاد کند، زیرا شیمی درمانی در حال حاضر عوارض جانبی خود را دارد، که می تواند بیماری را بیشتر تشدید کند، بنابراین ما فقط پس از معاینه پیچیده بیمار، شیمی درمانی را انجام می دهیم.

  • آزمایشات مختلفی در صورت نیاز تجویز می شود: آنالیز خون عمومی، آنالیز بیوشیمیایی، کواگولوگرام، انکومارکرها، سونوگرافی، توموگرافی کامپیوتری، رادیوگرافی، تصویربرداری تشدید مغناطیسی و .... ابتدا قبل از شروع درمان، طیف وسیع تری از معاینات را انجام می دهیم و سپس به منظور کنترل، به طور متوسط ​​هر 3-4 هفته یک بار، هم وضعیت عمومی بیمار و هم نتیجه به دست آمده را ارزیابی می کنیم. یک بار در هفته لازم است تجزیه و تحلیل خون عمومی را کنترل کنید، هموگرام پس از شیمی درمانی را تعیین کنید. تغییرات در فرمول خون رایج است - کاهش لکوسیت ها، هموگلوبین، پلاکت ها.
  • مشاهده پویایی حتی پس از قطع درمان نیز ادامه دارد. معاینات کنترل نیز به صورت جداگانه تجویز می شود.

 رژیم غذایی مناسب در دوران شیمی درمانی چیست؟

به دلایلی، بسیاری از مردم فکر می کنند که باید چربی بخورند. برعکس، ترجیحاً مصرف متوسط، مکرر و کم و غذاهای کم چرب و رژیمی، محدود کردن غذاهای تلخ، ترش و تند، مخصوصاً در ده روز اول است.

مهمترین چیز این است که هیدراته بمانید، یعنی مایعات زیاد بنوشید تا از عوارض مسموم کننده شیمی درمانی مانند حالت تهوع و استفراغ جلوگیری کنید. برخی از مردم فکر می کنند که هیدراتاسیون اثر دارو را ضعیف می کند دارو دیگر در بدن باقی نمی ماند. دارو در هر صورت هدف خود را برآورده می کند و هیدراتاسیون عوارض جانبی را تا حد امکان برطرف می کند. انفوزیون داخل وریدی برای کسانی که در مصرف مایعات اضافی مشکل دارند توصیه می شود.

یکی از بیماران که اکنون درمان شده به حساب می آید، جزوه ای درباره شیمی درمانی نوشت که شیمی درمانی از چشمان بیمار، احساسات تجربه شده در طول درمان و نکاتی برای کاهش عوارض شیمی درمانی را شرح می دهد.

 مزایای شیمی درمانی چیست؟

اصولا داروهای شیمیایی مستقیماً به سیستم گردش خون تزریق می شود. که این موضوع اصلیترین مزیت آن است. در طی عمل جراحی یا رادیوتراپی، اغلب حذف تمام سلول های تومور ممکن نیست، عمل آنها به یک مکان خاص هدایت می شود. این با این واقعیت توضیح داده می شود که گروه خاصی از سلول های تومور ممکن است تومور اولیه را ترک کنند و از طریق سیستم گردش خون وارد یک یا قسمت دیگری از بدن شوند، جایی که سپس شروع به رشد کرده و یک تومور ثانویه - متاستاز تشکیل می دهند. از آنجایی که داروهای شیمیایی به همان شیوه حرکت می کنند، می توانند این سلول ها یا تومورهای ثانویه را در هر نقطه از بدن تخریب یا آسیب برسانند.

عوارض جانبی احتمالی مشترک در شیمی درمانی و رادیوتراپی چیست؟

 شیمی درمانی بیشتر به سلول هایی که به سرعت تقسیم می شوند آسیب می زند. قسمت‌های مختلف بدن ما، جایی که سلول‌های سالم معمولاً در آن تقسیم می‌شوند، ممکن است تحت تأثیر شیمی‌درمانی قرار بگیرند. مو، حفره دهان، پوست، روده و مغز استخوان تحت تأثیر داروهای شیمی درمانی قرار می گیرند.

عوارض کوتاه مدت شیمی درمانی که در بیماران سرطانی مشاهده می شود عبارتند از:

  • ریزش مو
  • تهوع و استفراغ
  • از دست دادن اشتها
  • یبوست یا اسهال
  • خستگی
  • بیخوابی
  • مشکل تنفسی
  • تغییرات پوستی
  • علائم شبیه آنفولانزا
  • درد
  • ازوفاژیت (تورم مری باعث مشکل در بلع می شود)
  • زخم های دهان
  • مشکلات کلیه و مثانه
  • کم خونی (کاهش تعداد گلبول های قرمز خون)
  • عفونت
  • مشکلات لخته شدن خون
  • افزایش خونریزی و کبودی
  • نوتروپنی (سطح پایین نوتروفیل ها، نوعی گلبول سفید)

این عوارض جانبی می تواند از فردی به فرد دیگر و از شیمی درمانی به شیمی درمانی متفاوت باشد. برای یک بیمار، عوارض جانبی می تواند در طول شیمی درمانی متفاوت باشد. بیشتر این عوارض بر وضعیت جسمی و روحی بیماران سرطانی تأثیر می گذارد.

 بهتربن مرکز رادیوتراپی و شیمی درمانی در ایران

مسلما در زمانی که خودمان و یا عزیزانمان له بیماری سرطان مبتلا میشویم مهمترین موضوعی که به دنبال آن هستیم بهبود بیماری است از این رو به هرجایی متوسل میشویم تا بهترین کلینیک و بهترین پزشک سرطان را برای درمان پیدا کنیم. یکی از بهترین کلینیک های درمان تخصصی سرطان در ایران کلینیک آروین اسکرینینگ است.

این کلینیک با دارا بودن بیش از 18 متخصص در زمینه خون و انکولوژی و اولین کلینیک تخصصی شیمی درمانی توانسته بیشترین تعداد رضایت ها در درمان سرطان را در کل ایران بدست آورد. با مراجعه به آروین اسکرینینگ میتوانید مطمئن باشید که توسط پزشکان برتر تهران در زمینه سرطان معاینه شده و بهترین و اصولیترین درمان را در زمینه رادیوتراپی و شیمی درمانی دریافت خواهید کرد.

نام:
ایمیل:
* نظر: